„Gomorra”, jeden z najgłośniejszych europejskich seriali kryminalnych ostatnich lat. Produkcja inspirowana książką Roberto Saviano nie tylko zdobyła międzynarodową popularność, lecz także na nowo zdefiniowała sposób opowiadania o mafii w kinie i telewizji.
„Gomorra”. Serial, który pokazał mafię bez upiększeń
Włoski serial „Gomorra” był emitowany w latach 2014–2021 i powstał na podstawie głośnej książki Roberto Saviano o neapolitańskiej Camorze. Produkcja, przygotowana przez Sky Italia, doczekała się pięciu sezonów i łącznie 60 odcinków.
Fabuła koncentruje się na działalności klanów Camorry w Neapolu, na czele z potężną rodziny Savastano. Twórcy pokazują brutalną walkę o władzę, wewnętrzne konflikty oraz wpływ mafii na życie zwykłych mieszkańców miasta. Choć historia jest fikcyjna, opiera się na realiach i faktach opisanych przez Saviano.
Sam autor zapłacił za swoje śledztwo wysoką cenę. Po publikacji książki w 2006 r. otrzymał wyrok śmierci od mafii i od lat żyje pod stałą ochroną policji.
Neorealizm i autentyczność zamiast gangsterskiej legendy
Twórcy „Gomorry” świadomie nawiązali do włoskiego neorealizmu z lat 40. i 50. Serial kręcono w naturalnych lokacjach Neapolu, często w blokowiskach na jego obrzeżach. W produkcji pojawiają się również aktorzy niezawodowi, a całość utrzymana jest w reporterskim, surowym stylu. Ten realizm szybko docenili widzowie i krytycy. „Gomorra” zdobyła m.in. nagrodę BAFTA dla najlepszego serialu międzynarodowego i została sprzedana do ponad 70 krajów, stając się pierwszym globalnym hitem Sky Italia.
Jednocześnie produkcja wzbudzała we Włoszech kontrowersje. Część komentatorów zarzucała twórcom, że serial – mimo krytycznego tonu – może przyczyniać się do gloryfikowania przemocy. „Gomorra” wyraźnie wyróżnia się na tle klasycznych historii mafijnych. W przeciwieństwie do wielu hollywoodzkich produkcji nie ma tu romantycznego mitu gangsterów ani charyzmatycznych bossów z własnym kodeksem honorowym.
Zamiast tego widzowie obserwują brutalny świat, w którym dominują codzienne morderstwa, korupcja i bezwzględna walka o przetrwanie. Bohaterowie giną nagle, a lojalność i rodzinne więzi często ustępują miejsca pieniądzom i władzy. Serial zdobył bardzo wysokie oceny widzów – m.in. 8,4/10 w serwisie Filmweb – a część krytyków uznała go nawet za produkcję lepszą niż kultowa „Rodzina Soprano”.
Kontrast z hollywoodzkim mitem mafii
Największą różnicę widać jednak w zestawieniu „Gomorry” z klasyką kina gangsterskiego, taką jak „Ojciec chrzestny”. Filmy Francisa Forda Coppoli budowały wizję mafii jako swoistej arystokracji z własnymi zasadami i niemalże szlachetnym kodeksem honorowym.
Serial Saviano idzie w zupełnie innym kierunku. Mafia nie jest tu romantyczną rodziną ani legendą, lecz brutalnym, chaotycznym biznesem. Bohaterowie giną bez fanfar, bez butów, na ulicy, w piwnicy, po torturach, a świat przedstawiony przypomina raczej klaustrofobiczny koszmar niż operową opowieść o władzy.
Serial, który wywołał debatę we Włoszech
„Gomorra” stała się również ważnym zjawiskiem społecznym. Serial wywołał we Włoszech dyskusję o stereotypach dotyczących Neapolu oraz o wpływie mediów na postrzeganie południa kraju.
Burmistrz miasta Luigi de Magistris oskarżał twórców o utrwalanie wizerunku Neapolu jako miejsca zdominowanego przez przestępczość. Pojawiały się też głosy, że młodzi ludzie zaczęli naśladować styl bohaterów – od fryzur i tatuaży po gesty znane z ekranu.
Z drugiej strony wielu komentatorów podkreślało, że serial zwiększył świadomość społeczną na temat działalności Camorry, jednej z najniebezpieczniejszych „ośmiornic” świata i przyczynił się do ożywienia debaty o walce z mafią.
Roberto Saviano. To on za to odpowiada
Serialu nie byłoby jednak bez książki Roberto Saviano, urodzonego w 1979 roku w Neapolu włoskiego dziennikarza i pisarza. Syn lekarza i nauczycielki, wychowany w Casal di Principe, bastionie Camorry, Saviano zaczął karierę dziennikarską w wieku 23 lat, badając mafię Kampanii. Po publikacji "Gomorry" otrzymał wyrok śmierci od klanów i od tego czasu zmuszony jest do życia pod ochroną policji. Pomimo dramatycznych konsekwencji nie przestał piętnować mafii, pisząc, kolejne książki, współpracując z mediami, stając się wprost symbolem walki z zorganizowaną przestępczością.
Jego publikacja ujawniła skalę oddziaływania Camorry (szacuje się, że jej zyski to 10 proc. PKB Włoch!), prowokując aresztowania bossów, ale też wzrost przemocy i groźby dla autora. Serial dodatkowo wzmocnił wpływ książki, inspirując globalny trend realistycznych dramatów mafijnych i demaskując mit „honorowej” mafii, która niczym Robin Hood, odbiera jedynie bogatym, nie krzywdząc biednych.
Czytaj też:
Wielkie nowości na HBO Max! 15 sztosów wpada do serwisuCzytaj też:
Kryminały i filmy akcji. Mocna oferta na wieczór